ნამასტე ანუ ნეპალურ-ქართული ლექსიკონი II

ჩიტვანის ნაციონალური პარკი– რომელიც 1973 წელს დაარსდა მდებარეობს ჩიტვანის მხარეში. მას ძველად "ჯუნგლების გულსაც" უწოდებდნენ. პარკში 43 სახეობის ცხოველი ბინადრობს, მათ შორისაა ჯუგლების მეფედ წოდებული ბენგალური ვეფხვი (Bengal Tiger), ლეოპარდი, ჯუნგლების კატა, ტუჩა დათვი, მარტორქა, სპილო, გაური და სხვა. ასევე დაფიქსირებულია 543 სახეობამდე ფრინველი, მათ შორის ბევრი გადაშენების გზაზე მყოფი.
თუმცა როგორც ჩემი ჩიტვანში ორდღიანი ტურით მივხდი, აქ ყველაფერი გამართლებაზეა. გამართლება კი ყველაფერში გჭირდება, არა მხოლოდ იმაში რომ საჭირო დროს საჭირო ადგილას მოხვდე , რომ რომელიმე ცხოველს მოკრა თვალი, არამედ იმაშიც რომ კარგი ტური აიღო, შესაბამისად, კარგი გიდი გყავდეს, რომელიც 2 საათი ტყუილა არ გაბოდიალებს ე.წ. ჯუნგლებში ორი კინკილა მარტორქის სანახავად.

მოკლედ რათქმაუნდა საინტერესო იყო ჩიტვანი , როგორც ახალი ადგილი, საინტერესო იყო , სპილოზე ჯდომა, მაგრამ , პირველი და მეორე აბზაცის ლოგიკური დასკვნა მხოლოდ იმის თქმის უფლებას მაძლევს: რომ არ გამიმართლა. ჩემი მეგობრებისგან განსხვავებით, რომლებიც ირწმუნებიან რომ მაიმუნებთან, მარტორქებთან, სპილოებთან, ირმების ჯოგთან (დიახ , ჯოგთან) ერთად შესაძლოა იმ იშვიათი ჯიშის ვეფხვსაც კი მოკრეს თვალი, რომელიც თვით იქაური მოსახლეობის უმრავლესობას არ აქვს ნანახი.

The North Face : ვისაც სამთოსათხილამურო სპორტი და მთაში სიარული გიყვართ - გეცოდინებათ ეს ძვირადღირებული ბრენდი, რომელიც ნეპალში ბაზარში მდგომ მწვანილების გამყიდველსაც კი აცვია. კატმანდუსა და პოჰარას ყოველი მეორე მაღაზია ნორსფეისის იარლიყებიანი ქურთუკებით, ჩანთებით, ხელთათმანებით, ქუდებით და სხვა აქსესუარებით არის გამოტენილი. რათქმაუნდა, ჩვენც მიგვიზიდა ნორსფეისმა და როცა გავთამამდით და ფასიც ვიკითხეთ, ძალიან გაგვაოცა მათმა სიიაფემ. როგორც შემდგომ გავარკვიე ამ საქონელს მაღაზიიების მეპატრონეები თავიანთ მცირე ფაბრიკებში კერავენ, შემდეგ ზედ ნორსფეისის ემბლემას აკერებენ და იაფად ყიდიან. ნამდვილი ნორსფეისი კი 2003 წელს შესულა ნეპალის ბაზარზე და რამდენიმე მაღაზია გახსნა, მაგრამ ჯერჯერობით ყალბი საქონლის ორიგინალით ჩანაცვლებას არც არავინ ფიქრობს.

მომოები: როგორც აღმოჩნდა ტიბეტური წარმოშობის კერძია, თუმცა ფართოდაა გავრცელებული ნეპალში. როგორც გარეგნობით, ასევე შიგთავსით ძალიან წააგავს ჩვენებურ ხინკალს. აკეთებენ ქათმის, იაკის, თხის ან კამეჩის ხორცისგან, ტურისტებისთვის რათქმაუნდა ვეგეტარიანულსაც. ხორცს აზავებენ ხახვით, ნივრით, ქინძით და ჯანჯაფილით. ეს უკანასკნელი რა სანელებელია ვერ გეტყვით, მაგრამ ფაქტია სწორედ მის გამო არ მომეწონა მომოს გემო ( აბა სხვა მხრივ სუფთა ხინკალია). მიირთმევა პომიდვრის სოუსთან ერთად.
(თურმე ხინკლის მსგავსადაც ახვევენ, მაგრამ ჩვენ ქვედა ფოტოზე რომ ჩანს, ისეთები გავსინჯეთ)

დალ–ბათი (Dal bhat) გახლავთ ტრადიციული ნეპალური საჭმელი. ბათ- ნიშნავს მოხარშულ ბრინჯს, ხოლო დალ- გახლავთ სუფი, რომელის ძირითადი მასალაა: ხახვი, ნიორი, წიწაკა, პომიდორი და ქინძი. მას მიირთმევენ მოთუშული სეზონური ბოსტნეულის ნარევთან ერთად. ეს ყველაფერი ერთ ლანგარზეა მოთავსებული, რომელსაც რამდენიმე 'განყოფილება" აქვს და როგორც საკუთარი თვალებით ვნახეთ, ნეპალელები ხელით მიირთმევენ. მე პირადად ერთხელ გავსინჯე ეს კერძი და საკმაოდ კარგი გემო ჰქონდა, თუმცაღა "დალ"-ად წოდებულმა სუფმა  "იღლიის სუფის" სახელი მიიღო ჩვენგან.

ნეპალური რომი ანუ კუკრი რომი: უძველესი ნეპალური რომი, რომელიც გამოიხდება 1959 წლიდან მხოლოდ ევერესტის წყაროების წყლით. მან სახელწოდება კუკრი ან კუკური მიიღო ძველი ნეპალური ხანჯლის მსგავსი იარაღისგან, რომელიც მაღალი წრის სამხედრო შეიარაღებაში გამოიყენებოდა.
ნეპალური რომი არომატს ყავისფერი სუნელების, გამხმარი ხილისა და 'butterscotch'სგან ( კარაქისა და ყვითელი შაქრის ერთად ხარშვისგან მიღებული მასა) იღებს. დაახლოებით 8 თვის მანძილზე მას აჩერებენ მუხის კასრში, რის შედეგადაც კუკრი რომი გამორჩეულ მუხისა და კარამელის გემოს იძენს.მე პირადად კუკრი რომის გემოსთან ერთად, მისი ფასიც მომეწონა. შეიძლება ითქვას , რომ ნეპალურ ლუდზე ბევრად იაფი ღირდა და ბევრად უფრო გემრიელი იყო.

ნეპალური ლუდები: ევერესტი, კატმანდუ და გორქა
ამ სამიდან რომელი ჯობს ეს გემოვნების საკითხია. ჩვენ მაგალითად Gorkha დავიწუნეთ მისი ზედმეტი სიმსუბუქის გამო, ამ დროს აღმოჩნდა რომ ტურისტების საყვარელი ლუდი ყოფილა. 2006 წლიდან დაუწყიათ მისი ხარშვა 'საექსპორტოდ და იმ ტურისტებისთვის, რომლებიც მაღალი ხარისხის ლოკალურ ლუდს ანიჭებს უპირატესობას'.
რაც შეეხება Everest–ს იგი Edmond Hillary და Tenzing Norgay Sherpa მიერ ევერესტის დაპყრობის 50წლის იუბილეზე (2003 წელს) შევიდა ბაზარზე და მალევე გახდა ნეპალელების გულთამპყრობელი და არა მხოლოდ მათი. მაღალი ხარისხის და განსაკუთრებული გემოს გამო იგი ესქპორტზე გადის სხვადასხვა ქვეყნებში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში.

ხოლო რაც შეეხება ლუდს Kathmandu, როგორც აღწერაში წავიკითხე იგი ავსტრალიური, გერმანული, ჩეხური ტექნოლოგიების გამოყენებით, დანიური საფუარით და ნეპალური წყაროს წლით არის დამზადებული. საკმაოდ შთამბეჭდავია, ვერაფერს ვიტყვი.

უფ, ძალიან კარგი იყო, განსაკუთრებით ის ფაქტი მომეწონა, რომ ჩვეულებრივი ბოთლების მაგივრად 650მლ–იანებში იყო ჩამოსხმული.
ნეპალური ჩაი: თითქმის მავიწყდებოდა ნეპალურ ჩაიზე დაწერა, რომ არა დედაჩემი, რომელმაც ცხელი ჩაი შემომიტანა ოთახში, თანაც სწორედ ნეპალიდან ჩამოტანილი.

როგორც ვიკიპედია გვეუბნება ნეპალური ჩაი ცნობილი დარჯელინგის ჩაის იაფი, მაგრამ კარგი ალტერნატივა ყოფილა. მათი მსგავსება კი ნეპალისა და დარჯელინგის ერთნაერი გეოგრაფიული მდებარებობის გამო არის გამოწვეული.
ის, რომ ნეპალური ჩაის მწარმოებლები გამალებით ცდილობენ მსოფლიო ბაზარზე თავის დამკვიდრებას, ეს ერთი შეხედვითაც კარგად ჩანს. ათასგვარ ჩანთებსა თუ სხვადასხვა სასაჩუქრე შეფუთვების მქონე ჩაი – ნამდვილად თვალს ჭრის ტურისტებს. რაც შეეხება თავად გემოს, მე რაც გავსინჯე (ჟასმინის და შავი) მომეწონა, თუმცა მათ ხარისხზე ვერ დავდებ თავს.

ჯერჯერობით სულ ეს არის. მინდოდა კიდევ გაგრძელება, მაგრამ ბევრია საწერი და ალბათ ჯობს ცალკე პოსტი მივუძღვნა ისეთ თემას, როგორიცაა მაგალითად "ცოცხალი ქალღმერთი".
P.S. იმედია მოვაბავ თავს :)