ბაზგირეთი

აქეთ რომ მოვდიოდი- არც კი ვიცოდი რა მოლოდინი მქონოდა, რა წარმოდგენა და რა სავარაუდო სურათი შეიძლება დამხვედროდა- საზღვრებსგარეთ საქართველოში. ვნერვიულობდი და ვფორიაქობდი კიდეც და მოუთმენლად ველოდი ჩვენებურებთან შეხვედრას.
საზღვარს რომ გავცდით და შავშეთისკენ გზას დავადექით- ჩვენმა მეგზურმა - ბაზგირეთელმა ქართველმა გვითხრა - ცოტახანს გავჩერდეთ ერთი ჩვენებური ბიჭი უნდა გაგაცნოთო. ჩვენებური ბიჭი გვარად ათაბაგ-ჯაყელი აღმოჩნდა, მართალია ქართული არ იცოდა , მაგრამ ისე გვიმასპინძლა რომ ქართველსაც შეშურდებოდა. სულ რამდენიმე წლის წინ გავიგე რომ ქართველი ვარო- შემდეგ გვარის ისტორიაც გამოუკვლევია და ჯაყელების მთელი საგავრეულო შტოები ჩამოგვითვალა.
თურქეთში ამ დროს რამაზანი გახლავთ და შესაბამისად გვიან ღამემდე არც ჭამენ , არც სვამენ და არც რესტორნები და საჭმელი დაწესებულებები მუშაობს. თუმცა ჩვენი სისხლის ჯაყელი ამან არ დააბნია - შეშა და ხორცი იყიდა და საპიკნიკოდ წაგვიყვანა ახლომახლო ტყეში. 


თურქეთის საზღვრებში მდებარე ქართულ მიწაზე პირველივე ჩვენებურმა ჩემზე ისეთი დადებითი შთაბეჭდილება მოახდინა რომ სრულიად დამშვიდებულმა გავუყევი ბაზგირეთისაკენ გზას.
გზად ლამაზ-ლამაზი ველები, მთები და მდელოები გვხდებოდა.

 სოფელში შემოღამებულზე მივედით. ერთადერთი რაც იმ ღამეს დავინახე - ვარსკვლავებით მოჭედილი ცა იყო, რომელიც ზედ ჩვენს თავზე ეკიდა თითქოს. მასპინძლებმა ვახშამი მოგვართვეს და შემდეგ თბილად დაგვაძინეს. თბილად იმიტომ რომ ბაზგირეთი ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე მდებარეობს და საკმაოდ გრილოდა.

 მეორე დილიდან სოფლის დათვალიერებას და ხალხის გაცნობას შევუდექით. ყველა ქართულად გულთბილად გვესალმებოდა. ისეთი ლაზათიანი ქართულია შემორჩენილი რომ გულზე მალამოდ მედებოდა მათი თითოეული სიტყვა. სოფლის შარაგზას მივუყვებოდი - გზად შემხვედრებს გამარჯობას ვეუბნებოდი და როგორა ხარ-ზე პასუხად:კაი ვარ-ს ვიღებდი.

სოფელში ბევრი ხალხი არ დაგვხდა , რადგან საზაფხულო საძოვრებზე იყვნენ გახიზნულნი. თურმე წელიწადის ორ თვეს ივლისსა და აგვისტოს- საზაფხულო სახლებში ატარებენ, ხოლო მარიობის შემდეგ საქონელს უკან მიერეკებიან სოფლებში. ჩვენი იქ ყოფნა სწორედ მათ დაბრუნებას ე.წ. ბარგობას დაემთხვა და ჩვენც შანსი არ გავუშვით ხელიდან ამ დღეს დავსწრებოდით. ბაზგირეთს მაღლა და მაღლა  ავუყევით და საზგირელიდან ( ყველაზე მაღალი წერტილია 2500მ) ქვეყნიერებას გადმოვხედეთ.

 (ეკლესიის ნანგრევი, სადაც რამდენიმე წლის წინ ქართული წარწერა აღმოუჩენიათ ქვაზე. იმ ქვას რა ბედი ეწია არავინ იცის)

შემდეგ უკვე მთა გადავიარეთ და დაბლობებს დავუყევით. შეღამებულზე პატარა ხის სახლებში დანთებულმა ლამფებმა გამოანათეს. ერთ-ერთ სახლში შემიყვანეს, სადაც 4-5 ქალი იატაკზე ფეხმორთმული იჯდა და ვახშამს შეექცეოდა. მაშინათვე ჩაი მომართვეს და საპატიო ადგილი გამომიყვეს. შემდეგ ყველამ რაღაც მკითხა: ჩვენებური ხარ გო?
რაი გქვია? ლობიოშორვა არ გინდა? გევრეგი უფრო მოგეწონა თუ ბიში? ერთერთი ქალს სამი შვილი ჰყავდა და სამივე თან ახლდა. უფროსმა ბიჭმა იცოდა ქართული, დანარჩენებმა კი არა. დაელაპარაკეთო რამდენჯერმე უთხრა ქალმა შვილებს, აი წესიერად რომ იცოდეთ გურჟისტანული ახლა ხომ გამოგადგებოდათო.
საღამო თბილ ატმოსფეროში გავატარე , საათი რომ შუაღამეს მიუახლოვდა, ყველანი ავიშალეთ და კალოზე გავეშურეთ. აკორდეონის ხმა შორიდანვე მოგვესმა. კალოზე უკვე შეკრებილიყვნენ ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი გოგონები და თავსაბურიანი ქალები.ბიჭებს  ცეკვაც დაეწყოთ. ცოტახანში ხორუმს ქალები და ბავშვებიც შეუერთდნენ და წრეზე ცეკვამ მთელ ღამეს გასტანა. თურმე ბარგობის ღამეს ტრადიციულად ათენებენ ცეკვასა და სიმღერაში, ხოლო როგორც კი ინათებს- მიერეკებიან საქონელს, მიაქვთ ბარგი და უბრუნდებიან თავიანთ მუდმივ საცხოვრებლებს. მიუხედავად იმისა რომ საშინლად გავიყინე და უძილობაც გამიჭირდა დაუვიწყარი შთაბეჭდილება მივიღე.

ბაზგირეთში ხუთი დღე დავყავი, რამდენიმე ოჯახს ვესტუმრე და მათი საჭმელებიც დავაგემოვნე. ყველაზე მეტად ალბათ კაკლიანი სინში ჩადგმული და მოხრაკული მომეწონა

გამიჭირდება გადმოგცეთ ის ემოცია , რაც მე ამ ხალხის ნახვის და გაცნობა-დალაპარაკების შემდეგ დამეუფლა. ძალიან უცნაური იყო საქართველოდან შორს, საზღვრებს გარეთ- მუსლიმანურ თურქეთში,  ამდენი ქართველის , ასე ქართულად მოსაუბრის ნახვა. ისეთი ძველისძველი ქართული სიტყვები აქვთ შემორჩენილი და ისეთი ქართული ენით საუბრობენ რომ - გავვოცდი. სიმღერებიც ჩვენებური და სულში ჩამწვდომი აქვთ. რაც მთავარია ახალგაზრდები აგრძელებენ ტრადიციებს , მღერიან, ცეკვავენ და ქართულ ლექსებსაც კი წერენ
”ჯანჯერის ბაწრებიდან- გეიარ გახვალ ზიარეთ,
სულ აღარ მავიწყდება - ჩვენ რომ ერთად ვიარეთ.
ჩვენ ჯანჯირის შუაზე, ცივი წყალი ამოდის,
გოგოვ შენი თვალები , გულიდან არ ამომდის.”

ყველაფერს ნამდვილად ვერ ჩავატევ ამ პოსტში , მაგრამ იმას გეტყვით , რომ თუ გინდათ საქართველო გაიცნოთ - საქართველოს საზღვრებსაც უნდა გასცდეთ და თურქეთში დარჩენილი ქართული სოფლები შემოიაროთ. მე ეს ბაზგირეთიდან დავიწყე და ახლა მაჭახელში ვაგრძელებ. აუცილებლად დავბრუნდები ამ მხარეში კიდევ ერთხელ- უფრო დიდხანს და საფუძვლიანად და აუცილებლად მოვინახულებ ჩემს ნაცნობ ზუმბაძეებს, ცვარიძეებს, გამეშიძეებს თუ მჭედლიძეებს.